• BIST 106.239
  • Altın 160,342
  • Dolar 3,8713
  • Euro 4,5671
  • Aksaray 11 °C
  • Konya 9 °C
  • İstanbul 12 °C
  • Ankara 5 °C

Atatürk'ün hastalık günleri

Atatürk'ün hastalık günleri
Atatürk'ü siroz ateşi sarınca devreye 56 gün kalacağı iskelede demirli Savarona giriyor. Odasının etrafına çinkolar içinde buz kalıpları konuyor...

Ali Rıza Erdim, Atatürk'ün hastalık dönemini anlatıyor...

Teşhis konuyor. Atatürk'ü siroz ateşi sarınca devreye 56 gün kalacağı iskelede demirli Savarona giriyor. Odasının etrafına çinkolar içinde buz kalıpları konuyor.... Ali Rıza Erdim, Atatürk'ün hastalık dönemini anlatıyor...

Atatürk'ün, dünyada uzun söylev rekorunu kıran 400 bin sözcüklü 'Nutuk'u kaleme alışı sırasında yanında olan iki kişiden biri Ali Rıza Erdim. Nam-ı diğer Bebe Rıza. Zira o dönem Köşk'te dört tane Rıza var. Hasan Rıza Soyak (Kalem-i Mahsus), İstanbul Mübayaa (satın alma) memuru Köse Rıza (Özak), Köşk'ün ihtiyarı Ankara Erzak Mübayaacısı Baba Rıza ve evrak katibi Ali Rıza Erdim. Erdim, Ankaralılar küçüklere 'bebe' dediği için kendisine öyle seslenildiğini söylüyor. Köşk'ün 'bebe'si, Atatürk'ün diğer önemli kararında da yanında bulunuyor. İsmet İnönü'nün başbakanlıktan ayrıldığını duyuran izin yazısı onun kaleminden çıkıyor...

Ali Rıza Erdim, Atatürk'ün hastalık dönemini anlatıyor...

Atatürk'ün hastalık döneminin başlamasıyla ilgili olaylar...
- 1938'de Termal Otel inşa halindeydi. Bir gün “Termal emrinize amade” diye bir haber aldık. İzmit'e, Derince'ye, Ertuğrul ile iskeleye ve Termal'e ulaştık. Otel tamamen bitmemiş fakat her şey tertemiz, hazırlanmıştı. Başvekil Bayar da yanımızdaydı. Doktorlar Nihat Reşat Belger, Neşet Ömer İrdelp, Atatürk'ün Termal'deki hususi köşküne gidiyorlar. Orada Paşa'ya bakıyorlar, siroz olduğunu anlıyorlar. O gece Termal'de güzel bir sofra kuruldu, yenildi, içildi.

Ankara radyosundan şarkılar dinlendi. Bursa Valisi Şefik Bey, Atatürk'ün geldiğini haber almış, Bursa'ya davet ediyor. Bursa'da iki gün kaldık. Benim Atatürk'ün siroz olduğundan haberim yok. Bursa belediyesi salonunda balo verildi. Ben, Atatürk'ün arkasındayım. Garsonlar, rakı, leblebi getirdiler. Tuzsuz sarı leblebiyi çok severdi. Cebinden mendili aldı. Sofrada mendille burnunu siliyor cebine koyuyor, hemen sofracı mendili alıyor temiz mendil veriyordu.

Sonra, anlattılar. Siroz'un en belirgin özelliğiymiş burundan kan gelmesi. Üçüncü gün Dolmabahçe Sarayı'na gittik, orada zatürree geçirmiş galiba. Karnı şişmiş, su falan alındı. Viyana'dan Hitler'in müsaadesiyle iki doktor getirtildi. Fransa'dan gelen Mösyö Fissenger “Benim kliniğime gelirse ben onu Türkiye'ye sağlam gönderirim” demiş. Gönderilmedi.

Gönderilmedi mi, gitmek mi istemedi?

- Gönderilmedi, herhalde hükümet izin vermedi. O zaman uçağa binmek istediği halde izin verilmezdi. İsmet İnönü askeri uçakla gitti geldi. O da binmek istemiş izin verilmemiş. Viyanalı doktorlar yata gittiler, Atatürk Dolmabahçe Sarayı'nın önünde yatta yatıyor.

Emrediyorum, bana dondurma getirin

Niye yatta yatıyor?

- Belki serinlerim diye. Doktorlar 4-5 saat kaldılar. Neşet Ömer Bey, Akil Muhtar (Özden) Bey, Dr. Mehmet (Kamil) Bey İstanbul'un bütün meşhur doktorları orada. Ecnebi doktorlar, muayene sonunda “Bizim yapacağımız bir şey yok, siz çok iyi bakıyorsunuz. Fakat şefimizi altı aydan fazla yaşatamazsınız” demişler. Hemen Avrupa'ya döndüler. Bizim doktorlar onları Sirkeci'den yolcu etmeye gitmişler.

Onlara, “Sakın bir şey vermeyin” diye tembih edilmiş. Atatürk, Neşet Ömer Bey'e soruyor, şu yok, bu yok. “Bana dondurma getir” diyor. “Efendim emir verdiler getirmeyeyim” diyor. “Ben emir veriyorum getir” diyor. Onlar da bardakla getiriyorlar. Sonra Neşet Ömer Bey soruyor, “Nasıl Paşam?” diyor. “Sorma halimizi, perişan olduk, tırnağımızdan girdi saçımızdan çıktı” diyor. Neşet Ömer Bey üzülüyor, dizine vuruyor. Siyahlığı günlerce geçmemiş, çok üzülmüş.

6 ay yaşayacağı söylendiyse moralinde ne gibi bir değişme oldu?

- Nasıl söylediler bilmem ama, “Ben bunu da yeneceğim” demiş, demek ki hasta olduğunu biliyordu.

Atatürk'ün yüksek ateşini itfaiye bile söndüremiyor

Yatta kimler vardı?

-Savarona'da ben nöbetçiyim, bazen Haldun Derin olurdu...Zihni Derin'in (çay sanayiinin kurucusu) oğlu. Hasan Rıza Soyak'ın oğlunun Arnavutköy Koleji'nden arkadaşıydı. Onun kanalıyla Riyaseti Cumhur kalemine alındı (1933). Burada iki sene kaldı, sonra Kalem vasıtasıyla Avrupa'ya gönderildi, maaşı da yollanıyordu. Fransa'da da kaldı. Haldun Derin geliyor, ben gidiyorum. Gece yattım. Baktım gemi harekete hazırlanıyor, giyindim. Savarona'yı gördünüz mü? O muazzam bir gemiydi. Her şey elektrikli. Doğru yukarı çıktım “Said Kaptan hayrola, ne oluyoruz” dedim.

Said kaptan kim, soyadı yok mu?

-Atatürk'ün bir sözü vardı. Karada Sadullah (Albay, Seyrisefain Umum Müdürü), denizde Said Kaptan olduktan sonra ben daima yaşarım” derdi. “Atatürk bunalmış” dedi. Atatürk'ün odasında vantilatör çalışıyordu, ama kâfi gelmediği için odanın etrafına 30 santimetre yüksekliğinde çinkolar içine buz konuyordu. Onunla soğutulmaya çalışılıyordu.

Odanın içi yanıyor yani!

-Said Kaptan'a, “Burası çok sıcak, acaba seyredersek faydası olur mu?” demiş. O da “Olur tabii, Paşam” demiş. “İyi öyleyse, Boğaz'a kadar gidelim” demiş. Marmara'ya doğru 3-4 saat gittik. Tekirdağ'ın ışıkları görünüyordu. Sonra geri döndük. Dolmabahçe'ye demir attık. Sofracı Kamil, Atatürk'ü kucağına aldı, motora (Acar motoru), oradan asansörle yukarı çıkardı. Pehlivan gibi oğlandı.

Hani yabancı casuslarla güreştirdiği oğlan mı?

- Evet o. Rahmetli güreşi çok severdi. Sofracı çocuk onu kucağına almadan önce, yatta çalışan mühendisler vardı, görmesinler diye onları bir yere, kamaraya kapattılar.

En son ne zaman içki içti Atatürk?

- Termal'de teşhis konduktan sonra, son olarak baloda içti. Ölmeden 5-6 ay önce içkiyi bırakmıştı. Atatürk Dolmabahçe'de yatarken, itfaiyeler, denizden su alır duvarlara püskürtürlerdi. Soğuk olsun diye.

Çok zayıflamış mıydı?

- 30 kilo vermişti.

Boylu poslu muydu?

- Boyluydu, güzel adamdı. Erkek güzeli diye ona derlerdi.

Onu en son ne zaman gördünüz?

- Dolmabahçe'deyiz, yedek subaylar, özellikle öğretmenler maaşları verilmediği için Gülhane Parkı'nda toplanmışlardı. Polisler bir ayaklanma falan zannetmişler. Saraya aksettirilmiş mesele. Subaylar saraya yürüyeceklermiş. Ben de o gün nöbetçiyim. Bu askeri toplantılardan, yürüyüşlerden Atatürk kuşkulanmış. Orduya, “Bana bağlılığınızı bildirin” diye tamim göndermiş. Her taraftan bağlılıklarını bildiren yazılar geliyor. Yazılar o kadar çok ki, yoruldum, bıktım....

Saat; 2.00-3.00. Paşa karşıma oturdu. “Erzurum'dan var mı?” diyordu. Erzurum'da Salih Omurtak kumandan. “Var Paşam” dedim. Sayıları okumaya başladım. 22-23... Ben yazı okuyorum diye rakamları okuyorum. “Bu çocuk yorgun yatırın bunu” demiş. Sonra, Atatürk'ün emriyle maaşlar verildi.

Karnı şişmişti fotoğrafçıya izin vermedi

“Hastalığı sırasında Hatay meselesiyle meşguldü. İstanbul'a gittik, hükümete oradaki Fransızlarla görüşülmesi için talimat verdi. Müspet cevap gelmeyince Adana'ya gitmeye karar vermiş. Ülkü küçük, ona “Siz Ankara'ya, ben harbe” demiş. Onlar, Ankara'ya, biz de Eskişehir'den Adana'ya gideceğiz. İstanbul'a gelmeden önce Fevzi Çakmak'a “Sizinle konuştuğumuz esaslar üzerinde harekete geçin” demiş.

O da şu: Trakya'daki savaş araçları Adana'ya gönderilecekti. Kesin emir verdiği halde, bunu önlemek amacıyla biz Eskişehir'deyken Tevfik Rüştü, Şükrü Kaya, İsmet Bey Atatürk'ü karşıladı. Onlar bir vagonda görüştüler. Adana'dan vazgeçildi. Biz Mersin'e gittik. Fakat, Adana'da fıkra kumandanı Şükrü Kanatlı bir resmi geçit hazırlamış. Atatürk onu seyretti. O zaman Karnı şişti. Bir fotoğrafçı resmini çekmek istemişti trende, izin vermemişti.”

hürriyet

Bu haber toplam 4154 defa okunmuştur
  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2010 Haber Fark | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.