• BIST 94.226
  • Altın 356,343
  • Dolar 6,7197
  • Euro 7,3075
  • Aksaray 7 °C
  • Konya 5 °C
  • İstanbul 9 °C
  • Ankara 6 °C

Güzel ahlak

Hacı Ahmet Ünlü

Bizim güzel ahlâk diye sürekli olarak dillerimizde dolaştırdığımız cesaret adalet, tevazu, yumuşak huyluluk affedicilik, vefâ gibi vasıflar aslında güzel ahlâkın “asılları” değil, asıllarından kaynaklanan “füruları”dır 

Aynı şekilde bencillik, korkaklık zulüm kabalık hırs nefret açgözlülük gibi vasıflar da kötü ahlâkın “asılları” değil, asıllarından kaynaklanan “füruları”dır.

Bir insan, kalbinde güzel ahlâkın asıl maddelerini bulundurduğu zaman ancak zikrettiğimiz fer‘î vasıflarıyla muttasıf olabilir. Yine bir insan, kalbinde kötü ahlâkın asıl maddelerini bulundurduğu zaman ancak bahsi geçen fer‘î vasıflarıyla vasıflanabilir. Kalbinde güzel ahlâkın ve kötü ahlâkın asılları olmayan kimselerin bu vasıflara sahip olmaları söz konusu değildir.

İşte bundan dolayı işin özü yine dönüp dolaşıp güzeliyle ve kötüsüyle ahlâkın asıllarını bilmeye ve onların bize yüklediği sorumluluklarla amel etmeye dayanıyor.

Şimdi, meselenin en kritik noktası olan bu kapıyı açabilmek için burada nelerin ahlâkın asılları, nelerin de ahlâkın füruları olduğunu izah edeceğiz.

Güzel ahlâkın ve kötü ahlâkın asılları şunlardır

Güzel Ahlâkın Asılları

1-Hakkı, yani doğru olanı sevmek ve tercih etmek,

2-Merhametli olmak,

3-Varlıkları sevebilmek,

4-Güçlü bir iradeye sahip olmak,

5-Sabırlı ve tahammülkâr olmak,

6-Paylaşma sevgisi / cömertlik,

7-Üstün işler yapma azmi / himmet-i âlilik,

8-Geniş gönüllülük,

9-Toplumsallık / diğergâmlık.

Kötü Ahlâkın Asılları

1-Hakkı sevmemek ve yanlışı tercih etmek,

2-Merhametsizlik,

3-Sevgi yoksunluğu,

4- İrade zayıflığı,

5-Sabırsızlık,

6-Paylaşma yoksunluğu / cimrilik,

7-Değersiz işlerle uğraşma sevdası,

8-Huysuzluk / aksilik/ zor biri olma,

9-Ferdîlik / hepbanacılık.

Güzel Ahlâkın Füruları

1- Samimiyet,

2- Yiğitlik,

3- Mertlik,

4- Fedakârlık,

5- Hayâ,

6- Utangaçlık,

7-İffet,

8- İhsan,

9- Hilm / Yumuşak huyluluk,

10-Affedicilik,

11-Sıkıntılara aldırış etmeme,

12- Îsâr / Başkalarını nefse tercih edebilme,

13- Adalet,

14-Vefâ,

15- İzzet-i nefs / Düşük işlerle uğraşmama,

16-Tevazu,

17-Kanaat,

18- Sıdk / Doğru sözlülük,

19-Tefâul / Olaylara iyimser bakabilme,

20-Şükür / İyiliklere karşı teşekkür etme.

21-İnsaf.

22-Sır saklama.

Kötü Ahlâkın Füruları

1- Riya / Gösteriş / Yapmacık davranma,

2- Korkaklık,

3- Kaypaklık,

4- Çıkarcılık,

5- Arsızlık,

6- Terbiyesizlik,

7- Namussuzluk / Hayâsızlık,

8- Kötülük yapma/ Kötü davranma,

9- Sertlik / Kabalık,

10-İntikam hırsı / Kindarlık/ Öfke,

11-Tahammülsüzlük,

12- Bencillik,

13- Zulüm,

14-Vefâsızlık / Hayırsızlık,

15- Düşük işlere tenezzül etme,

16-Kibir,

17-Doyumsuzluk,

18- Yalancılık,

19-Teşâum/ Olayları şerre yorma,

20-Nankörlük.

21- İnsafsızlık.

22-Sır tutamamak.
 ذٰلِكَ فَضْلُ اللّٰهِ يُؤْت۪يهِ مَنْ يَشَٓاءُۜ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظ۪يمِ
Bu, Allah’ın lütfudur. (Allah, lütfunu) dilediğine verir. O Allah, büyük bir lütuf sahibidir.
(Cuma Suresi Ayet 4)

Bu yazı toplam 506 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2010 Haber Fark | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.