Hacı Ahmet Ünlü

Hacı Ahmet Ünlü

Güzel ahlak

Bizim güzel ahlak diye sürekli olarak dillerimizde dolaştırdığımız cesaret adalet, tevazu, yumuşak huyluluk affedicilik, vefa gibi vasıflar aslında güzel ahlakın “asılları” değil, asıllarından kaynaklanan “füruları”dır

Aynı şekilde bencillik, korkaklık zulüm kabalık hırs nefret açgözlülük gibi vasıflar da kötü ahlakın “asılları” değil, asıllarından kaynaklanan “füruları”dır.

Bir insan, kalbinde güzel ahlakın asıl maddelerini bulundurduğu zaman ancak zikrettiğimiz fer‘i vasıflarıyla muttasıf olabilir. Yine bir insan, kalbinde kötü ahlakın asıl maddelerini bulundurduğu zaman ancak bahsi geçen fer‘i vasıflarıyla vasıflanabilir. Kalbinde güzel ahlakın ve kötü ahlakın asılları olmayan kimselerin bu vasıflara sahip olmaları söz konusu değildir.

İşte bundan dolayı işin özü yine dönüp dolaşıp güzeliyle ve kötüsüyle ahlakın asıllarını bilmeye ve onların bize yüklediği sorumluluklarla amel etmeye dayanıyor.

Şimdi, meselenin en kritik noktası olan bu kapıyı açabilmek için burada nelerin ahlakın asılları, nelerin de ahlakın füruları olduğunu izah edeceğiz.

Güzel ahlakın ve kötü ahlakın asılları şunlardır

Güzel Ahlakın Asılları

1-Hakkı, yani doğru olanı sevmek ve tercih etmek,

2-Merhametli olmak,

3-Varlıkları sevebilmek,

4-Güçlü bir iradeye sahip olmak,

5-Sabırlı ve tahammülkar olmak,

6-Paylaşma sevgisi / cömertlik,

7-Üstün işler yapma azmi / himmet-i âlilik,

8-Geniş gönüllülük,

9-Toplumsallık / diğergaeemlık.

Kötü Ahlakın Asılları

1-Hakkı sevmemek ve yanlışı tercih etmek,

2-Merhametsizlik,

3-Sevgi yoksunluğu,

4- İrade zayıflığı,

5-Sabırsızlık,

6-Paylaşma yoksunluğu / cimrilik,

7-Değersiz işlerle uğraşma sevdası,

8-Huysuzluk / aksilik/ zor biri olma,

9-Ferdîlik / hepbanacılık.

Güzel Ahlakın Füruları

1- Samimiyet,

2- Yiğitlik,

3- Mertlik,

4- Fedakaerlık,

5- Haya,

6- Utangaçlık,

7-İffet,

8- İhsan,

9- Hilm / Yumuşak huyluluk,

10-Affedicilik,

11-Sıkıntılara aldırış etmeme,

12- İsar / Başkalarını nefse tercih edebilme,

13- Adalet,

14-Vefa,

15- İzzet-i nefs / Düşük işlerle uğraşmama,

16-Tevazu,

17-Kanaat,

18- Sıdk / Doğru sözlülük,

19-Tefâul / Olaylara iyimser bakabilme,

20-Şükür / İyiliklere karşı teşekkür etme.

21-İnsaf.

22-Sır saklama.

Kötü Ahlakn Füruları

1- Riya / Gösteriş / Yapmacık davranma,

2- Korkaklık,

3- Kaypaklık,

4- Çıkarcılık,

5- Arsızlık,

6- Terbiyesizlik,

7- Namussuzluk / Hayasızlık,

8- Kötülük yapma/ Kötü davranma,

9- Sertlik / Kabalık,

10-İntikam hırsı / Kindarlık/ Öfke,

11-Tahammülsüzlük,

12- Bencillik,

13- Zulüm,

14-Vefasızlık / Hayırsızlık,

15- Düşük işlere tenezzül etme,

16-Kibir,

17-Doyumsuzluk,

18- Yalancılık,

19-Teşaum/ Olayları şerre yorma,

20-Nankörlük.

21- İnsafsızlık.

22-Sır tutamamak.

ذٰلِكَ فَضْلُ اللّٰهِ يُؤْت۪يهِ مَنْ يَشَٓاءُۜ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظ۪يمِ
Bu, Allah’ın lütfudur. (Allah, lütfunu) dilediğine verir. O Allah, büyük bir lütuf sahibidir.
(Cuma Suresi Ayet 4)

 

 

Bu yazı toplam 1727 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.