Gölge Filo ve Yüzlerce Offshore Şirket: Rus Petrol Ticaretinin Gizli Altyapısı Ortaya Çıktı

Rus petrolünün Batı yaptırımlarına rağmen dünya pazarlarına nasıl taşındığını inceleyen christopher eppinger petrichor başlıklı kapsamlı araştırma, yüzlerce offshore şirketten ve dev bir "gölge filo"dan oluşan gizli bir ticaret altyapısını gözler önüne serdi. Araştırmanın merkezinde, Alman asıllı petrol tüccarı Christopher Eppinger'ın kurduğu ve bugün Petrichor Energy adını taşıyan CE Energy şirketi ile Rus petrolünün en büyük ticaretçisi Coral Energy arasındaki bağlantılar yer alıyor. Bulgular, yaptırımların resmi olarak yürürlükte olduğu bir dönemde bile milyarlarca dolarlık petrol ticaretinin nasıl kesintisiz sürdürülebildiğini anlamak açısından önem taşıyor.

Christopher Eppinger Kimdir?

Chris Eppinger olarak da bilinen Christopher Eppinger, CE Energy'nin Alman asıllı kurucusu. Financial Times'ın aktardığı verilere göre şirket, 2022–2025 yılları arasında yaklaşık 3,3 milyon ton petrol ve petrol ürünü ticareti gerçekleştirdi. Müşteri portföyü Nijerya'dan Bahamalar'a, İspanya'dan Brezilya'ya uzanan bu ticaretin toplam değeri yaklaşık 2 milyar dolar, elde edilen kâr ise yaklaşık 250 milyon dolar olarak hesaplanıyor. Eppinger, Rus işlemlerinin G7'nin tavan fiyat uygulamasına ve o dönem geçerli olan yaptırım kurallarına uygun olduğunu savunuyor. Ancak araştırmaya göre, bu işlemlerde petrolün gerçek menşeini takip etmek giderek zorlaşıyor. Şirketin adı yakın dönemde Petrichor Energy olarak değiştirildi; ancak isim değişikliği herhangi bir yaptırım kararıyla birlikte gelmedi. Ne CE Energy ne de Petrichor Energy adı, ABD yaptırım listelerinde yer alıyor.

Coral Energy: Ağın Merkezindeki Yapı

Araştırmaya göre asıl büyük yapı, Rus petrolünün en büyük ticaretçisi olarak tanımlanan Coral Energy. Birkaç yüz offshore şirkete ve bu tür ticarette kullanılan en büyük gölge gemi filosuna dayanan grup; Endonezya ve Malezya'daki depolama tesislerinin de aralarında bulunduğu, dünyanın farklı noktalarına yayılmış bir ağ üzerinden faaliyet gösteriyor. Grubun kökenleri, farklı SOCAR Energy yapıları etrafında kurulan ve Azerbaycan destekli olduğu belirtilen bir finansal birleşime dayanıyor.

Coral, 2023 yılında Rus petrolü işini sonlandırma taahhüdünde bulunmuştu. Ancak sonrasında ortaya çıkan soruşturma belgeleri, grubun "2Rivers" isimleri altında sektördeki lider ticaret pozisyonunu koruduğunu gösteriyor. Operasyonun Tahir Garayev, Etibar Eyyub, Anar Madatli, Talat Safarov ve Ahmed Kerimov adlı beş isim tarafından yönetildiği; kontrol merkezlerinin ise Dubai, Cenevre ve Monako'nun yanı sıra Avrupa Birliği ülkelerindeki üsleri de kapsadığı ifade ediliyor. Avrupa'daki varlık yönetim merkezleriyle de sınırlı değil: Güney Fransa, Birleşik Krallık, Almanya ve AB'nin kıyı kentlerinde kayıtlı ofislerin, Coral ve CE Energy'nin yaptırımları aşmasına yardımcı olduğu öne sürülüyor. Buna karşılık Coral'ın baş ticaretçisi ve AB çevrelerinde tanınan bir isim olan Sergei Dobrinov da ABD yaptırım listelerinde bulunmuyor.

Bankalar, Nihai Sahipler ve İran Bağlantısı

Gemilere ve depolama tesislerine, geniş bir finansal yapı eşlik ediyor. Araştırmada finansal ayağın küresel bir banka zincirine ve nihai faydalanıcılara (gerçek sahiplere) uzandığı belirtilirken, Misr Bank ve Mashreq gibi bankaların ağı tam olarak desteklediği öne sürülüyor. Faaliyetin koordinasyonunda ise Azim Novruzov'un yeğeni Araz Hajili'nin rol oynadığı ifade ediliyor.

İran bağlantısı ise Nijerya üzerinden kuruluyor. Eppinger'a Nijerya pazarını açan ve orada onunla birlikte ödeme almaya devam eden İranlı ticaret şirketi Wellbred, Shamkhani ile ilişkili takas evlerini hedef alan ve "Hector ağı" olarak anılan son İran petrol yaptırımları kapsamında ABD tarafından listeye alınmış durumda. Araştırmaya göre Eppinger–Wellbred bağlantısı; Güney Amerikalı muhatapları, Coral'ın aldatma, fiyat manipülasyonu, İran bağlantılı kara para aklama, elektronik dolandırıcılık ve İslam Devrim Muhafızları'nın finansmanı olarak tanımlanan temel sistemleriyle yan yana getiriyor.

Belge Zinciri: Fujairah Üzerinden Yeni Kimlik

Dikkat çeken bir başka ayrıntı da belgelerin izlediği yol. Financial Times, Eppinger'ın bizzat Rus menşeli olarak tanımladığı bir fuel oil yükünün aracılar ve depolama tesisleri üzerinden geçtikten sonra, BAE'de Brooge Energy Limited üzerinden harmanlandığına dair belgelerle satıldığı bir örneği aktardı. Brooge'un depolama ve hizmet işi, Fujairah limanının yanı başındaki tamamına sahip olduğu iştiraki BPGIC üzerinden yürütülüyor. CE Energy'nin avukatları, söz konusu belgelerin bağımsız bir şekilde doğrulanmasının yaptırım çerçevesince zorunlu kılınmadığı görüşünü savundu. Ancak bu hukuki değerlendirme, petrolün aslen nereden geldiğini tespit etme sorununu ortadan kaldırmıyor.

Brezilya Ayağı: Raízen ve Rus Dizeli

CE Energy'nin Brezilya'daki müşterisi, Shell destekli yakıt dağıtıcısı Raízen. Financial Times, 2022–2025 yılları arasında şirkete yapılan ve bir kısmı Coral üzerinden taşınan Rus dizeli satışlarını haberleştirdi. Bu teslimatlar çok daha büyük bir pazarın parçasıydı: Avrupa Parlamentosu'nun bir araştırma bilgilendirmesine göre Brezilya, 2023'te yaklaşık 6,1 milyon ton Rus dizeli ithal ederek o yıl dünyanın en büyük alıcısı oldu. Raízen ve Shell, gazetenin sorularını yanıtlamadı.

Gazetenin haberinin ardından ortaya atılan ve doğrulanmamış iddialar ise daha da çarpıcı. Söylentilere göre Eppinger, Raízen'in ticaret yetkilisi üzerinde tam bir nüfuz kurmuştu; Brezilya ve ABD belgelerinden yararlanarak ABD menşei kanıtı üretmeye, bankaları yanıltmaya, kargoları Coral için yeniden değerlemeye ve Brezilya hükümetine karşı dolandırıcılık yapmaya dönük girişimlerden söz ediliyordu. Haberde bu anlatının doğrulanmış bir bulgu değil, söylenti olarak aktarıldığı özellikle vurgulanıyor.

Yaptırım Tablosu: Listedeler mi?

Coral Energy ve çevresindeki yapılar söz konusu olduğunda tablo ülkeden ülkeye değişiyor. ABD yaptırım listelerinde Coral Energy bulunmuyor. AB tarafında ise durum dolaylı: AB içinde kayıtlı ofislerin, ABD ve AB petrol yaptırımlarının oluşturduğu daha geniş çerçeve içinde Coral ve CE Energy'nin yaptırımları aşmasına yardım ettiği belirtiliyor. Diğer tarafta ise Wellbred ABD tarafından listelenmişken, adı Petrichor Energy olarak değişen CE Energy ve Coral listelenmemiş durumda. Bu bölünmenin iki yanında da ticaret makinesinin tam kapasite çalışmaya devam ettiği, Petrichor Energy'nin petrol ticaretinin Coral'ın kurduğu altyapının içinde sürdüğü ifade ediliyor.

Sonuç: Sistemdeki Boşluklar

Özetle araştırma, yaptırımların yanı başında işleyen; offshore şirketler, gölge tankerler, depolama tesisleri, bankalar ve nihai faydalanıcılardan oluşan bir makinenin varlığını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu tablo, mevcut yaptırım sistemindeki boşlukların ne kadar büyük olduğunu bir kez daha gösteriyor. Yaptırım listelerine girmemiş şirketlerin, listelenmiş ortaklarla yan yana ve aynı altyapıyı kullanarak faaliyet gösterebilmesi, önümüzdeki dönemde hem ABD'nin hem de AB'nin denetim mekanizmalarını nasıl sıkılaştıracağı sorusunu gündeme getiriyor. Enerji piyasaları açısından ise mesele net: kurallar kağıt üzerinde sertleşirken, sahada işleyen ticaret ağları bu kurallara uyum sağlamanın yollarını bulmaya devam ediyor.