Gübrede Dışa Bağımlılık Alarmı: “Üretimde Çıkmaz Sokaktayız”

Çalış, bitkisel üretimde gerekli besin elementlerinin dışarıdan sağlanmasının kaçınılmaz hale geldiğine dikkat çekti.

“Bitkisini İyi Besleyen, Geleceğini Garanti Altına Alır”

Tarımda sürdürülebilirliğin temelinin doğru besleme olduğunu vurgulayan Çalış, “Bitkilerini iyi besleyen ülkeler hayvan ve insanlarını da iyi besler. Bu ilke, gıda güvenliğinin temel kolonudur. Ancak bu hayati girdiye erişimde yaşanan riskler, üretimi ciddi şekilde tehdit ediyor” dedi.

Küresel Krizler Gübreyi Vurdu

Çalış, 2026 yılına ilişkin değerlendirmesinde küresel gelişmelerin tarım üzerindeki baskısını artırdığına işaret etti. Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan krizler ile İran, ABD ve İsrail arasındaki gerilimlerin, gübre tedarik zincirini doğrudan etkilediğini belirtti.

“Lojistik hatlardaki kırılmalar yalnızca maliyet artışı değil, doğrudan arz sorunu yaratıyor” diyen Çalış, döviz kurlarının stabil olduğu dönemlerde bile gübre fiyatlarının yüzde 30 arttığını, savaş etkisiyle bu artışın yüzde 70-90 seviyelerine çıktığını ifade etti.

Bu durumun yalnızca maliyetle açıklanamayacağını belirten Çalış, “Küresel krizler yerel piyasada spekülasyon aracı haline geliyor. Piyasa dengesi rasyonel zeminden kopmuş durumda” diye konuştu.

Türkiye Gübrede Dışa Bağımlı

Türkiye’nin gübre üretiminde kritik bir bağımlılık içinde olduğunu belirten Çalış, çarpıcı veriler paylaştı:

• Tüketilen gübrenin yaklaşık üçte biri doğrudan ithal ediliyor
• Yerli üretimde kullanılan hammaddelerin %95’i dış kaynaklı
• Azotlu gübre üretiminin ana girdisi olan doğalgazda yerli üretim sadece %1

Bu tabloya göre Türkiye’nin gübre üretiminin, küresel enerji ve hammadde krizlerine açık hale geldiğini vurguladı.

Tüketim Düşüyor, Risk Büyüyor

Gübre kullanımındaki düşüşe de dikkat çeken Çalış, verilerin alarm verdiğini söyledi:

• 2024: 7 milyon ton
• 2025: 6,5 milyon ton
• 2026: Daha sert düşüş bekleniyor

Artan fiyatlar ve tedarik sorunlarının çiftçiyi gübre kullanımından uzaklaştırdığını ifade eden Çalış, bunun verim kaybına ve dolayısıyla gıda arzında sorunlara yol açabileceğini belirtti.

“KDV Yetmez, Yapısal Sorun Çözülmeli”

Çalış, KDV’nin sıfırlanması gibi finansal adımların tek başına yeterli olmadığını belirterek, “Asıl sorun hammaddede dışa bağımlılık. Bu çözülmeden kalıcı bir iyileşme mümkün değil” dedi.

Çiftçiye Kritik Çağrı: “Sigortanızı Yaptırın”

İklim belirsizliği ve ekonomik risklerin arttığına dikkat çeken Çalış, üreticilere önemli bir çağrıda bulundu:

“Ceketini sat, TARSİM sigortanı yaptır.”

Tarım sigortasının zorunlu hale getirilmesi gerektiğini savunan Çalış, desteklemelerin bu sistem üzerinden yürütülmesinin üreticiyi koruyacağını ifade etti.

Sonuç: Tarımda Kritik Eşik

Uzmanlara göre Türkiye tarımı, gübrede dışa bağımlılık, küresel krizler ve artan maliyetler nedeniyle kritik bir eşikte bulunuyor. Üretimde sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için hem yapısal reformlara hem de yerli üretim kapasitesinin artırılmasına ihtiyaç duyuluyor.