Tarımda üretim rekoru kırıldı, çiftçinin yüzü yine gülmedi!

Üretimdeki bolluk, üreticinin kazancına yansımadı.

Türkiye tarımında 2026 yılı üretim miktarları dikkat çekici seviyelere ulaştı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Bitkisel Üretim 2. Tahmini, birçok üründe önemli artış yaşandığını ortaya koydu. Ancak üretimdeki bu artış, çiftçinin ekonomik durumunu iyileştirmeye yetmedi.

Gazeteci Ali Ekber Yıldırım’ın değerlendirmelerine göre, Türkiye’de bitkisel üretimin geçen yıl 119,9 milyon ton seviyesinden bu yıl 143,1 milyon tona yükselmesi bekleniyor. Böylece bir yılda yaklaşık 23 milyon tonluk üretim artışı öngörülüyor.

Buğday ve arpada tarihi seviyeler

Tahıl üretimindeki artış özellikle buğday ve arpada kendisini gösterdi. Geçen yıl 17 milyon 950 bin ton olan buğday üretiminin 2026 yılında 24 milyon 750 bin tona ulaşması bekleniyor. Bu miktar, Türkiye açısından önemli bir rekor olarak değerlendiriliyor.

Arpa üretiminin ise 6 milyon tondan 10 milyon tona yükselmesi tahmin ediliyor. Şeker pancarı üretiminde de artış beklenirken, üretimin 20,8 milyon tondan 22 milyon tona çıkacağı öngörülüyor.

Ürün çoğaldı, fiyatlar geriledi

Üretimdeki artışa rağmen çiftçinin en büyük sorunu ürününü değerinde satamamak oldu. Gübre, mazot, elektrik, sulama ve işçilik maliyetlerindeki yükseliş karşısında birçok üründe satış fiyatları üreticinin beklentisinin altında kaldı.

Elma, üzüm, zeytin, mandalina ve limon gibi ürünlerde üreticilerin pazarlama sıkıntısı yaşadığı, bazı bölgelerde ürünlerin dalında kaldığı belirtiliyor. Özellikle toplama ve işçilik maliyetlerinin ürünün satış fiyatını aşması, üreticileri hasat yapma konusunda dahi düşündürüyor.

Çiftçi hem az üründe hem bol üründe kaybediyor

2025 yılında yaşanan kuraklık ve zirai don nedeniyle birçok üründe ciddi kayıplar yaşanmış, üretimin azalmasıyla fiyatlar yükselmişti. Ancak ürün miktarının yetersiz olması nedeniyle çiftçi bu fiyat artışından da yeterince yararlanamamıştı.

2026 yılında ise tablo tersine döndü. Üretim arttı ancak fiyatlar geriledi. Yükselen maliyetler nedeniyle üreticinin kazancı yine beklentilerin altında kaldı.

Böylece çiftçi, bir yıl ürün azlığıyla, diğer yıl ise ürün bolluğuyla mücadele etmek zorunda kaldı.

Desteklerin zamanında ödenmesi isteniyor

Tarımsal üretimde yaşanan sorunların çözümü için üreticilere yönelik desteklerin artırılması kadar zamanında ödenmesi de önem taşıyor. Güncellenen tarımsal desteklerin ödemelerinin 2027 yılına kalmasının, mevcut üretim sezonundaki maliyetleri karşılamada yeterli olmayacağı ifade ediliyor.

Uzman değerlendirmelerinde üretim odaklı destekleme sistemine geçilmesi, çiftçinin elindeki ürünün kooperatifler ve yerel yönetimler aracılığıyla tüketiciye ulaştırılması, depolama ve işleme imkânlarının artırılması gibi öneriler öne çıkıyor.

Küçük üretici için tehlike büyüyor

Üretimdeki rekor artışa rağmen çiftçinin para kazanamaması, gelecek yılların üretimi açısından da endişe oluşturuyor. Özellikle küçük üreticilerin artan maliyetler ve düşük satış fiyatları nedeniyle üretimden uzaklaşma riskiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.

Tarımda sürdürülebilirliğin sağlanması için üreticinin emeğinin karşılığını alması gerektiğine dikkat çekilirken, çiftçiye yönelik acil desteklerin ve uzun vadeli tarım politikalarının hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Türkiye'nin tarımda üretim rekoru kırması önemli bir başarı olarak görülse de asıl hedef, bu üretimin çiftçinin gelirine ve tüketicinin sofrasına olumlu yansıması olmalı. Çünkü üreticinin kazanamadığı bir tarımsal üretim modelinin uzun vadede sürdürülebilir olması mümkün görünmüyor. Kaynak: Ali Ekber Yıldırım/Tarım Dünyası