Türk Kültüründe Köy Odaları

Köy odası olarak bilinen yapılar Türk kültürünün, Türk sivil mimarisinin önemli mekânlarından birisidir. Bu odaların  zaman zaman köy halkının bir araya gelerek yaptıkları, çoğu zaman ise köyün  ileri gelen varlıklı bir ailesi tarafından yaptırıldığı görülmektedir. Ulaşımın oldukça güç olduğu yıllarda yolcuların misafir edilerek  her türlü ihtiyaçlarının karşılandığı, misafir edilen kişinin yöre halkı ile kültürel alışveriş yaşadığı mekânlar olan bu odalar, Türklerde ki misafirperverlik anlayışının  bir tezahürü olarak karşımıza çıkmaktadır. Zaman zaman köye yeni atanan toy bir öğretmenin başını sokacağı sıcak bir yuva olan bu odalar  Anadolu insanının sıcaklığını, içtenliğini barındırmaktadır…

Misafirperverlik Türk kültürünün büyük değerlerinden birisidir. Misafir Türklerde  Tanrı misafiri olarak görülür ve bu yüzden ayrı bir ehemmiyet taşır. Tanrı misafiri denilince akan sular durur ve böylesine hassas olunan bu konuda "misafir uğrayan eve Hızır uğrarmış", "Misafir 10 rızıkla gelir birini yer 9'nu bırakır gider" şeklinde özlü sözler ile bu konuya verilen önem ortaya konulmuştur. Bu sözlerle aslında misafir ağırlamanın dini hizmet boyutuna ve manevî getirisine de değinilmiştir.

Anadolu'nun çoğu köy ve kasabasında halen varlığını sürdüren ve Türk kültürünün en anlamlı yapılarından olan bu köy odaları Anadolu kültürünün en saf haliyle yaşatılmaya devam edildiği mekânlardır. Henüz ulaşımın bugünkü kolaylık seviyesine ulaşamadığı yıllarda yolculuğa çıkan bir yolcunun yolunun değil de gücünün, dermanının bittiği bir anda karşısına çıkan bu odalar yolcuya sıcak bir tas yemek, sıcak bir yatak, huzurlu bir uyku anlamına gelmekteydi… Yolcu tüm ihtiyaçlarını burada giderir, burada yeni dostluklar edinir, valizine koyması için hazırlanan azığının yanına bir de  burada yaşadığı güzel anıları da ekleyerek yoluna devam ederdi…

Köyde odaları yalnızca gelen misafirlerin ağırlandığı odalar olmakla da kalmadı. Bu odalar köy halkının uzun kış gecelerinde oturup sohbet ettiği, köyün genel sorunlarının tartışıldığı, farklı geleneksel oyun ve eğlencelerin yapıldığı, dostluğun, kardeşliğin, yardımseverliğin ve Türk misafirperverliğinin en güzel şekilde yaşatıldığı köylere özgü mekanlardır.  Köyün  vefakar kadınları  uzun kış geceleri köy odalarının vazgeçilmez lezzeti olan Arabaşını (araba-aşını) kazanla yapar, meydan sinilerine dökerek dışarıda o soğukta  büyük motor arabaları üzerinde bu hamuru dondururlar, bir yandan da çorbasını hazır ederek odada yapılacak olan o sıcak sohbeti daha anlamlı hale getirirlerdi… Köy odaları böylesine sıcak ve anlamlı ilişkilerin kurulduğu, güzel duyguların paylaşıldığı mekanlar olarak süregeldi…

Sosyal yardımlaşma ve dayanışmanın büyük örneklerinden birisi olan köy odaları

Anadolu'da sosyal yaşamın ve ulaşımın gelişmesi ile birlikte artık önemini yavaş yavaş yitirmeye başlamıştır. Hızla gelişmekte ve ilerlemekte olan teknoloji ile birlikte inşa edilen o güzelim odalarda yapılan o sıcak sohbetler artık neredeyse tarih olmaya başlamıştır. Kültürümüzün, sanatımızın, halk mimarimizin somutlaşmış örnekleri olan köy odaları çeşitli restorasyon çalışmalarıyla onarılmalı ve fonksiyonlarını devam ettirmeleri sağlanmalıdır. Böylelikle ecdadımızın misafirperverliğe vermiş olduğu önemin bu somutlaşmış örnekleri olan köy odaları sağlıklı bir şekilde gelecek kuşaklara aktarılmış olacaktır...

Bu yazı toplam 3649 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Yazılar